Bilet do ZK – i co dalej?

Kancelaria Adwokacka Agata Paplińska

Bilet do ZK – i co dalej?

Wezwanie do stawiennictwa w zakładzie karnym zwany jest popularnie „biletem karnym”. Czy jego otrzymanie oznacza w każdym wypadku konieczność odbycia kary pozbawienia wolności? Czy w wypadku otrzymania biletu karnego jest jeszcze szansa uniknięcia osadzenia w jednostce penitencjarnej?

Wezwanie do stawiennictwa do zakładu karnego otrzymuje skazany, wobec którego kara podlega wykonaniu. Może to być albo wynikiem uprawomocnienia się wyroku karnego, albo np. postanowienia o zarządzeniu wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności lub wykonania kary pozbawienia wolności uprzednio zawieszonej. Zasadniczo, bilet karny określa dzień i godzinę, w którym należy stawić się w zakładzie karnym celem rozpoczęcia odbywania kary. Często dopiero otrzymanie biletu karnego jest też momentem, w którym skazany zaczyna szukać pomocy prawnika. Czy jednak udzielenie pomocy w uniknięciu odbycia kary jest wtedy jeszcze możliwe?

Zasadniczo, tak. Skazany ma kilka możliwości działania, jednak skuteczność podejmowanych kroków zależy przede wszystkim od tego, ile czasu pozostało do stawiennictwa w zakładzie. Im więcej tego czasu jest – tym większe szanse skazanego na skorzystanie z omówionych poniżej możliwości. Dodatkowo, opisane możliwości dotyczą tylko niektórych skazanych i nie wobec wszystkich, niestety, będzie możliwe uniknięcie osadzenia w więzieniu.

DOZÓR ELEKTRONICZNY

Pierwszym pytaniem, jakie należy sobie zadać, to jaki jest wymiar orzeczonej kary. Jeśli kara nie przekracza 1 roku pozbawienia wolności (12 miesięcy), to warto złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Oprócz formalnych przesłanek, jaką jest orzeczenie kary nieprzekraczającej roku, jak i posiadanie przez skazanego stałego miejsca pobytu na terytorium kraju, skazany musi spełnić szereg dodatkowych, merytorycznych przesłanek, żeby o tę możliwość móc się ubiegać. Jeśli jednak w określonej sytuacji przesłanki te są spełnione, wnioskowanie o odbywanie kary w tzw. SDE jest prawdopodobnie najskuteczniejszą możliwością, pozwalającą na trwałe uniknięcie osadzenia w jednostce penitencjarnej.

Więcej o SDE w poniższych wpisach:

 

ODROCZENIE WYKONANIA KARY

Drugą możliwością jest wnioskowanie o odroczenie wykonania kary, tj. zezwolenie na wykonanie kary w terminie późniejszym. Żeby skorzystać z tej możliwości, w przypadku skazanego muszą istnieć przeszkody uniemożliwiające lub utrudniające natychmiastowe wykonanie kary. Podstawową przeszkodą jest stan zdrowia skazanego – jeśli uniemożliwia on natychmiastowe odbycie kary, i jest to stwierdzone odpowiednią dokumentacją medyczną, sąd musi odroczyć wykonanie kary wobec takiej osoby. Innymi przesłankami mogą być ważne względy rodzinne, np. konieczność sprawowania osobistej opieki nad małoletnim dzieckiem, choroba najbliższego członka rodziny, potrzeba wykonania pilnych prac sezonowych itd. W omawianych wypadkach, sąd może odroczyć wykonanie kary na okres do ustania przeszkody w przypadku choroby, a w pozostałych wypadkach – do roku (w przypadku kobiety opiekującej się dzieckiem nawet do 3 lat).

Oczywiście, samo odroczenie wykonania kary nie sprawia, że sprawca unika osadzenia w jednostce penitencjarnej, a zasadą jest, że po zakończeniu okresu odroczenia – musi stawić się w zakładzie karnym. Natomiast, pozwala to skazanemu na załatwienie wszystkich najpilniejszych spraw, zanim trafi do zakładu.

Dodatkowo, w wyjątkowych sytuacjach, udzielenie odroczenia wykonania kary może doprowadzić do jej warunkowego zawieszenia. Może do tego dojść, jeśli odroczenie wykonania kary, nieprzekraczającej roku pozbawienia wolności, trwało przez okres co najmniej jednego roku. W takiej sytuacji, może okazać się, że skazanemu uda się w ogóle uniknąć trafienia do zakładu karnego, pomimo de facto orzeczenia wobec niego bezwarunkowej kary pozbawienia wolności. Co istotne, warunkowo zawiesić można w tym trybie także uprzednio odroczoną karę pozbawienia wolności, pierwotnie zawieszoną, której sąd zarządził wykonanie w związku z np. naruszeniem warunków dozoru.

Więcej o odroczeniu wykonania kary tutaj:

 


Ważne! Oba powyższe wnioski – tj. o odroczenie kary oraz o udzielenie zezwolenia na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego – można składać niezależnie od siebie. Co więcej, wnioski te nie zawsze będą kierowane do tego samego sądu. Wniosek o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności składa się do sądu, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji. Wniosek o udzielenie zezwolenia na odbywanie kary w SDE składa się z kolei do sądu penitencjarnego (wydział penitencjarny sądu okręgowego), w którego okręgu skazany przebywa.


WNIOSEK O WSTRZYMANIE KARY

Należy pamiętać, że ani złożenie wniosku o dozór elektroniczny, ani o odroczenie kary, nie wstrzymuje automatycznie jej wykonania, co oznacza, że nie „zawiesza” ani nie dezaktualizuje biletu karnego. Ten nadal obowiązuje. Aby jednak uniknąć wykonania kary do czasu rozpoznania wniosków skazanego, należy złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania kary.

Uwaga! Wniosek ten składa się na podstawie art. 9 § 4 KKW do sądu, który wydał orzeczenie w I instancji. Będzie to zatem ten sam sąd, do którego składamy wniosek o odroczenie wykonania kary (i wnioski te można zawrzeć w jednym piśmie), ale inny, niż ten, do którego składamy wniosek o dozór elektroniczny. Sądy penitencjarne, zajmujące się rozpoznawaniem wniosków o dozór elektroniczny, jedynie wyjątkowo orzekają o wstrzymaniu kary. Dlatego, jeśli składamy sam wniosek o SDE, bez wniosku o odroczenie kary, należy niezwłocznie złożyć drugi wniosek do sądu, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, o wstrzymanie wykonania kary, powołując się na złożenie wniosku o dozór elektroniczny i załączając kopię tego wniosku.

Należy pamiętać, że sąd wstrzymuje wykonanie kary tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Trzeba zatem bardzo szczegółowo opisać sytuację skazanego i dobrze umotywować składany wniosek.

Sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym (bez udziału stron). Odmowa wstrzymania wykonania kary nie podlega uzasadnieniu ani zaskarżeniu, zatem skazanemu nie będzie przysługiwać zażalenie. Odmowa oznaczać będzie ponadto, że skazany będzie musiał stawić się w zakładzie karnym w terminie wskazanym na „bilecie”.

Brak wstrzymania kary nie tamuje rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, natomiast w przypadku odroczenia wykonania kary (którego można udzielić jedynie przed rozpoczęciem wykonywania kary) czyni wniosek bezprzedmiotowym, co może spowodować brak rozstrzygnięcia sądu w tym zakresie lub przekazanie sprawy do sądu penitencjarnego, celem orzeczenia w przedmiocie udzielenia skazanemu przerwy w karze (a nie jej odroczenia).

 

SKUTKI BRAKU STAWIENNICTWA W ZAKŁADZIE

Ignorowanie wezwania do stawiennictwa w zakładzie karnym nie jest dobrym pomysłem. W przypadku braku stawiennictwa skazanego w ZK, zakład poinformuje o tym sąd, a ten wyda nakaz doprowadzenia skazanego przez Policję. W przypadku trudności z doprowadzeniem skazanego – może zostać wystawiony za skazanym list gończy. Taka sytuacja może zostać uznana za próbę ukrycia się i znacząco utrudnić skazanemu korzystanie z dobrodziejstw pewnych instytucji prawa karnego wykonawczego (w tym chociażby znacząco zmniejszyć szansę pozytywnego rozpoznania wniosku o SDE). Należy także pamiętać, że terminy przedawnienia wykonania kary są na tyle długie, że realna szansa na uniknięcie osadzenia jest bardzo niska, a konsekwencje mogą być bardzo dolegliwe.

W każdej sytuacji otrzymania biletu do ZK, jedynym wyjściem uniknięcia osadzenia we wskazanym terminie jest złożenie któregoś (lub obu) z wyżej opisanych wniosków. Zawsze warto także rozważyć skorzystanie z pomocy adwokata. Działać trzeba jak najszybciej.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *